VÌ SAO TRẺ TỰ KỶ HAY ĐAU BỤNG KHÔNG RÕ NGUYÊN NHÂN
Làm cha mẹ của một em bé có rối loạn phổ tự kỷ là một hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn và tình yêu thương vô bờ bến. Có lẽ không ít lần, bạn cảm thấy xót xa và hoang mang khi thấy con khóc lóc, cáu gắt hoặc gồng mình mà không rõ lý do. Thực tế, trẻ tự kỷ hay đau bụng không rõ nguyên nhân là một tình trạng rất phổ biến nhưng lại thường bị hiểu lầm. Hãy cùng giải mã tiếng kêu cứu thầm lặng của cơ thể con.
Thực Hiện Đánh Giá Sức Khỏe Cho Con Ngay
Nỗi đau thầm lặng khi con không thể nói ra cảm giác khó chịu của cơ thể
Những rào cản giao tiếp khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn cơn đau với hành vi khó chiều
Nhiều em bé tự kỷ gặp khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ nói để diễn đạt mong muốn của mình [8]. Khi con cảm thấy đau đớn ở bụng, thay vì nói "mẹ ơi con đau", con có thể phản ứng bằng cách ném đồ đạc, tự làm đau bản thân hoặc khóc thét kéo dài [17]. Đáng buồn thay, những biểu hiện này thường bị đánh đồng với hành vi bùng nổ cảm xúc hoặc sự khó chiều thường thấy ở trẻ [13]. Sự nhầm lẫn này khiến những vấn đề y tế thực sự bị bỏ qua, để lại con một mình chống chọi với cơn đau trong sự cô độc.
Khó khăn trong việc nhận biết tín hiệu bên trong cơ thể của những em bé phát triển khác biệt
Khả năng cảm nhận các tín hiệu từ bên trong cơ thể, hay còn gọi là interoception, thường bị suy giảm hoặc rối loạn ở trẻ có phổ tự kỷ [18]. Điều này có nghĩa là con có thể không nhận thức rõ ràng được cảm giác no, đói, hoặc vị trí chính xác của cơn đau [19]. Đôi khi, cơn đau quặn thắt ở ruột lại được con cảm nhận một cách mơ hồ hoặc bị khuếch đại thành một sự hoảng loạn toàn thân. Việc con không thể tự định vị cơn đau là rào cản lớn khiến tình trạng đau bụng kéo dài mà không được xử lý kịp thời.
Lý giải nguyên nhân sâu xa khiến trẻ tự kỷ hay gặp vấn đề về tiêu hóa
Mối liên hệ mật thiết giữa sự phát triển não bộ và cơ chế trục ruột não
Hệ tiêu hóa và não bộ luôn trò chuyện với nhau thông qua mạng lưới thần kinh phức tạp. Các nghiên cứu chỉ ra rằng những rối loạn ở trục ruột não & tự kỷ có tác động rất lớn đến sức khỏe thể chất lẫn hành vi của trẻ [4, 14]. Khi đường ruột gặp vấn đề, nó sẽ gửi tín hiệu căng thẳng lên não, khiến trẻ lo âu, dễ kích động. Ngược lại, sự căng thẳng ở não bộ cũng làm giảm nhu động ruột, tạo ra vòng lặp của cơn đau và sự bất ổn tâm lý.
Sự mất cân bằng hệ vi sinh và tình trạng dysbiosis đường ruột
Hệ vi sinh vật đường ruột đóng vai trò như bộ não thứ hai, bảo vệ cơ thể. Ở nhiều em bé, sự đa dạng của các vi khuẩn có lợi bị suy giảm, dẫn đến tình trạng dysbiosis đường ruột ở trẻ tự kỷ [1, 9]. Sự mất cân bằng này tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại sinh sôi, gây ra hiện tượng viêm nhiễm nhẹ nhưng kéo dài. Quá trình viêm này chính là thủ phạm âm thầm tạo ra những cơn đau quặn bụng, đầy hơi khiến con không thể yên giấc.
Tình trạng nhạy cảm thức ăn và cân nhắc về chế độ ăn loại bỏ
Nhiều trẻ tự kỷ có hệ tiêu hóa cực kỳ nhạy cảm với một số loại protein cụ thể như gluten và casein [6]. Khi cơ thể không dung nạp được, chúng sẽ kích hoạt phản ứng viêm và gây đau đớn. Đây là lý do chuyên gia thường thảo luận về chế độ ăn không gluten casein (gfcf) cho trẻ tự kỷ [10]. Việc điều chỉnh dinh dưỡng nhằm loại bỏ tác nhân gây viêm, giúp hệ tiêu hóa của con được nghỉ ngơi.
Những dấu hiệu tinh tế báo hiệu con đang bị đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa
Những thay đổi bất thường trong giấc ngủ báo hiệu vấn đề dạ dày
Giấc ngủ phản chiếu rõ nhất tình trạng sức khỏe bên trong. Nếu con thường xuyên trằn trọc, thức giấc và khóc thét, rất có thể con đang gặp trục trặc về tiêu hóa dạ dày trẻ tự kỷ [2, 5]. Trào ngược axit hay co thắt thường tồi tệ hơn khi con nằm xuống. Sự gián đoạn này làm con kiệt sức và trầm trọng thêm hành vi thách thức vào ngày hôm sau.
Hiểu đúng về hành vi tự kích thích hoặc gồng mình tự xoa dịu
Khi đối mặt với cơn đau vượt ngưỡng, con sẽ tìm cách tự xoa dịu. Hành vi tỳ bụng vào cạnh bàn, nằm sấp cuộn tròn người, hoặc liên tục đập tay vào bụng không phải là vô nghĩa [16, 20]. Đó là cách con dùng áp lực vật lý để làm giảm bớt cơn co thắt bên trong. Việc hiểu đúng giúp cha mẹ thay vì ngăn cản, sẽ ôm ấp và tìm cách chườm ấm cho con.
Dấu hiệu nhận biết tình trạng táo bón mãn tính thường bị bỏ sót
Táo bón rất dễ bị bỏ qua. Tình trạng trẻ tự kỷ táo bón mãn tính đôi khi biểu hiện qua việc són phân lỏng ra quần (phân lỏng tràn qua khối phân cứng) [7, 11]. Những dấu hiệu khác như con lảng tránh phòng tắm, sợ hãi khi ngồi bồn cầu, hoặc có tư thế đi lại cứng nhắc cũng là những tín hiệu báo động đỏ cần lưu tâm [12].
Cha mẹ có thể làm gì để xoa dịu cơn đau và cải thiện sức khỏe thể chất cho con
Ghi chép lại nhật ký sinh hoạt để tìm ra quy luật của những cơn đau nhức ẩn giấu
Hãy kiên nhẫn ghi lại những món con ăn, thời gian đi vệ sinh, hình thái phân, và thời điểm con gồng mình hay cáu gắt [3, 15]. Dữ liệu thực tế này giúp bạn xác định được nhóm thực phẩm gây dị ứng hoặc thời điểm tiêu hóa nhạy cảm nhất.
Đánh giá tình trạng của con qua bảng kiểm tra để có cơ sở làm việc cùng bác sĩ
Việc hoàn thành kiểm tra sức khỏe toàn diện giúp bạn có cái nhìn hệ thống và không bỏ sót chi tiết nào. Đây chính là tiếng nói đại diện mạnh mẽ nhất để bác sĩ có thể thấu hiểu và lên phác đồ hỗ trợ phù hợp.
Bạn không đơn độc trên hành trình này
Hãy bắt đầu bằng việc quan sát và ghi nhận cẩn thận từng biểu hiện của con thông qua bảng đánh giá chuyên sâu của chúng tôi.
Bảng kiểm tra sức khỏe toàn diệnGiải đáp những thắc mắc thường gặp của cha mẹ về sức khỏe đường ruột của con
Tại sao con tôi lại kén ăn và chỉ ăn một vài món nhất định? +
Làm sao để biết con đang bị đau bụng hay chỉ đang tức giận? +
Tôi có nên tự ý cho con uống men vi sinh không? +
Mất bao lâu để thấy sự cải thiện khi thay đổi chế độ ăn? +
Khám tiêu hóa cho con có cần thiết phải nội soi không? +
Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn y khoa. Nếu bạn lo lắng về sự phát triển của con, hãy gặp chuyên gia có chứng chỉ để được đánh giá trực tiếp.